SKDM (CBAM) Danışmanlığı
SKDM (CBAM) Nedir?
SKDM, yani Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (İngilizce adıyla CBAM), Avrupa Birliği'nin ithal edilen bazı ürünlere uyguladığı bir karbon bedelidir. AB içindeki üreticiler, üretimden kaynaklanan sera gazı emisyonları için AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) kapsamında bedel ödüyor. SKDM ile AB dışından gelen ürünler de aynı bedele tabi tutuluyor.
Amaç, karbon maliyetinden kaçmak için üretimin AB dışına kaymasını önlemek ve AB dışındaki üreticileri daha temiz üretime teşvik etmek. Kısacası, üretiminizde ne kadar emisyon oluşuyorsa, AB'deki müşteriniz o kadar karbon bedeli öder.
Bu durum AB'ye ihracat yapan Türk üreticileri doğrudan ilgilendiriyor. Ürününüzün karbon ayak izi artık fiyatınız ve rekabet gücünüz kadar önemli bir satış kriteri.
Hangi Ürünler Kapsamda?
SKDM şu anda altı sektördeki ürünleri kapsıyor. Kapsamda olup olmadığınızı ürününüzün gümrük tarife kodu (GTİP/CN kodu) belirler.
| Sektör | Örnek ürünler |
|---|---|
| Demir-çelik | Kütük, slab, sac, rulo, inşaat demiri, profil, tel, borular, boru bağlantı parçaları, çelik yapı elemanları, tanklar, cıvata, somun, vida ve diğer demir-çelik eşyalar |
| Alüminyum | Ham alüminyum, profil, levha, folyo, tel, boru, alüminyum yapı elemanları ve diğer alüminyum eşyalar |
| Çimento | Klinker, Portland çimentosu, alüminyumlu çimento, kalsine kaolinli killer |
| Gübre | Amonyak, nitrik asit, üre, azotlu ve karışık (NP, NK, NPK) gübreler |
| Hidrojen | Hidrojen |
| Elektrik | Elektrik enerjisi |
Dikkat
Kapsam yalnızca ham madde üreticilerini değil, bunlardan üretilen bazı mamulleri de içeriyor. Örneğin cıvata, çelik konstrüksiyon veya alüminyum doğrama üreten bir firma da kapsamda olabilir.
Takvim: SKDM Artık Yürürlükte
SKDM'nin mali yükümlülük dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. 2026'da AB'ye giren her kapsam ürünün emisyonu, 2027'de beyan edilip bedeli ödenecek.
| Tarih | Ne oluyor? |
|---|---|
| Ekim 2023 – Aralık 2025 | Geçiş dönemi: AB'li ithalatçılar yalnızca üç ayda bir emisyon raporu verdi, bedel ödenmedi. |
| 1 Ocak 2026 | Kesin dönem başladı: ithalat yalnızca yetkili SKDM beyannamecileri tarafından yapılabiliyor. |
| 1 Şubat 2027 | 2026 ithalatı için SKDM sertifikalarının satışı başlıyor. |
| 30 Eylül 2027 | 2026 ithalatına ait ilk yıllık SKDM beyanı ve sertifika teslimi için son gün. |
| 2027 ve sonrası | Her yıl, bir önceki yılın ithalatı için 30 Eylül'e kadar beyan ve teslim. |
Sertifika fiyatı AB ETS'deki karbon fiyatına bağlıdır. AB'deki ücretsiz tahsisler azaldıkça ödenecek tutar da yıllar içinde kademeli olarak artacaktır.
Yükümlülük Kimde, Türk Üreticiyi Neden İlgilendiriyor?
Yasal yükümlülük AB'deki ithalatçıdadır: beyanı o verir, sertifikayı o satın alır. Ancak beyanın dayandığı emisyon verisi sizin tesisinizden gelir. Bu yüzden AB'li müşterileriniz tedarikçilerinden doğrulanmış emisyon verisi istiyor.
Veri sağlayamayan tedarikçinin ürünü, müşteri için daha pahalı hale gelir. Doğrulanmış ve düşük emisyonlu veri sunabilen üretici ise ihalelerde ve fiyat görüşmelerinde öne çıkar.
50 Ton Eşiği
Bir ithalatçının bir yılda ithal ettiği kapsam ürünlerinin toplamı 50 tonu aşmıyorsa, o ithalatçı SKDM yükümlülüklerinden muaftır (elektrik ve hidrojen hariç). Eşik aşıldığında ise o yılın tüm ithalatı kapsama girer. Eşik, sizin ihracatınıza değil AB'deki alıcının yıllık toplam ithalatına bakar. Düzenli çalıştığınız alıcıların çoğu bu eşiğin üzerindedir.
Gerçek Veri mi, Varsayılan Değer mi?
Ürününüzün emisyonu iki yoldan biriyle beyan edilir:
Gerçek Veri
Tesisinizde ölçülen ve hesaplanan, akredite bir doğrulayıcı tarafından onaylanmış emisyon değeri.
Varsayılan Değer
AB Komisyonu'nun ülke ve ürün bazında yayımladığı standart değer. Bu değerlere bilerek bir güvenlik payı eklenir.
Varsayılan değer kolaydır ama çoğu zaman gerçek emisyonunuzdan yüksektir. Bu da müşterinizin daha fazla sertifika alması, yani ürününüzün daha pahalıya gelmesi demektir. Verimli üretim yapan, hurda veya yenilenebilir enerji kullanan firmalar gerçek veriyle önemli bir rekabet avantajı elde eder.
Üretici Olarak Ne Yapmalısınız?
Gerçek veriyle hazırlanan bir SKDM raporu genellikle şu adımlardan oluşur:
Kapsam Kontrolü
AB'ye ihraç ettiğiniz ürünlerin GTİP kodlarını kontrol edin ve hangilerinin SKDM kapsamında olduğunu belirleyin.
Tesis ve Süreç Tanımı
Tesis sınırlarını ve her ürün grubu için üretim süreçlerini belirleyin. Örneğin haddeleme, dövme, galvaniz ve tavlama sınır içinde; kesme, kaynak ve bitirme işlemleri sınır dışındadır.
Hammadde (Öncül) Verisi
Kütük, slab, ham alüminyum gibi girdi malzemelerinin emisyon verisini tedarikçilerinizden doğrulanmış olarak toplayın. Veri yoksa bu girdiler için varsayılan değer kullanılır.
İzleme Planı
Yakıt, elektrik, hammadde ve üretim miktarlarının nasıl ölçüleceğini anlatan izleme planını İngilizce olarak hazırlayın.
Emisyon Hesabı
Takvim yılı bazında doğrudan emisyonları, gerekiyorsa dolaylı (elektrik) emisyonları ve öncül emisyonları hesaplayın.
Operatör Emisyon Raporu
Sonuçları AB'nin istediği formatta, İngilizce olarak raporlayın.
Doğrulama
Raporu SKDM için akredite edilmiş bir doğrulayıcıya onaylatın.
Müşteriyle Paylaşım
Doğrulanmış veriyi AB'deki alıcınıza iletin. İsterseniz AB SKDM Sicili'ne tesis olarak kaydolup veriyi sicil üzerinden paylaşabilirsiniz.
2026 yılına ait doğrulanmış verinin, alıcınızın 30 Eylül 2027'deki beyanından önce hazır olması gerekir. Hazırlığa erken başlamak hem süre hem maliyet açısından avantaj sağlar.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ile İlişkisi
7552 sayılı İklim Kanunu ile kurulan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS) pilot dönemi 2026 ve 2027 yıllarını kapsıyor. Pilot döneme, yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂e'nin üzerindeki elektrik, demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre tesisleri dahil.
Türkiye'de fiilen ödenen karbon bedeli, ileride SKDM'de ödenecek tutardan düşülebilir. Ancak 2026 yılı yalnızca raporlama yılı olduğu ve 2027'de ücretsiz tahsis uygulanacağı için, ilk yıllarda bu indirimin etkisi sınırlı kalacaktır.
TR ETS kapsamındaki tesisler için iyi haber şu: Her iki sistem de aynı tesis emisyon verisine dayanıyor. İzleme altyapısı doğru kurulursa tek bir veri setiyle hem TR ETS hem de SKDM yükümlülükleri karşılanabilir.
Bilgi Grup ile SKDM Sürecinizi Yönetin
Bilgi Grup olarak, AB'ye ihracat yapan üreticilere SKDM sürecinin başından sonuna kadar destek veriyoruz:
- Ürün ve GTİP bazında SKDM kapsam analizi
- Tesis sınırlarının ve üretim süreçlerinin belirlenmesi
- İngilizce izleme planının hazırlanması
- Doğrudan, dolaylı ve öncül emisyonların hesaplanması
- Operatör emisyon raporunun AB formatında hazırlanması
- Tedarikçi (öncül) verilerinin toplanması ve yönetimi
- Doğrulama sürecine hazırlık ve doğrulayıcıyla koordinasyon
- AB SKDM Sicili'ne tesis kaydı desteği
- TR ETS ile uyumlu, ortak izleme altyapısı kurulumu
Tecrübeli mühendis kadromuz ile üretim süreçlerinizi yerinde inceleyerek gerçekçi ve doğrulanabilir sonuçlar hazırlıyoruz.
FARKLI BİR UZMANLIK MI ARIYORSUNUZ?
Bilgi Grup'un sunduğu çevre danışmanlığı, kalite yönetimi ve mühendislik projeleri gibi diğer tüm kurumsal çözümlerimize göz atın.